فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

تقنین احکام حکومتی در حوزه منطقه الفراغ توسط ولیّ فقیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سید محمدرضا آیتی 1
کاظم ستایش 2
فرزانه سالم رهبر 3

1 استاد گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی،دانشکده حقوق،الهیات وعلوم سیاسی،واحد علوم تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران

2 استادیار گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی،دانشکده حقوق،الهیات وعلوم سیاسی،واحد علوم تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران

3 گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی،حقوق وعلوم سیاسی،آزاد اسلامی واحد تهران جنوب،تهران،ایران

https://doi.org/dor:20.1001.1.23222573.1398.8.31.5.1
چکیده
به جهت نیازهای متغیر جامعه اسلامی، نظریه منطقه و مساحتی خالی از حکم الزامی به عنوان منطقة الفراغ مشخص شده و امر قانون گذاری در آن به ولی فقیه سپرده شده است. طبق نظر امام خمینیv در یک نظام دینی اسلامی، هرگز نمی­‌توان زمام حکومت را به دست کسی داد که در فقه و فقاهت متخصص نباشد و یا به آن بی­اعتنا باشد
یکی از اختیارات ولی فقیه، صدور حکم حکومتی در منطقه فراغ است. این حکم می­‌تواند در جهت اجرای احکام شرع یا در مقام اداره کشور باشد. حکم حکومتی می­‌تواند جنبه وضع قانون داشته باشد. مشروعیت حکم حکومتی، با نظریه منطقه الفراغ بی­ارتباط نیست به تعبیری دیگر، حکم حکومتی به اختیارات حاکم اسلامی در منطقه الفراغ ناظر است. هرچند حاکم اسلامی می­‌تواند در حوزه احکام ثابت نیز در زمینه اجرا یا تزاحم، به صدور حکم اقدام کند.

کلیدواژه‌ها

منطقه الفراغ
تقنین
احکام حکومتی
ولایت فقیه
  1. اصفهانی، سیدابوالحسن، وسیلة النجاة، ج۲، قم: چاپخانه مهر، ۱۳۵۲.
  2. امام خمینی، روح‌الله، 1369، صحیفه نور، ج20، تهران: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی،
  3. امام خمینی، روح‌الله، 1423ق، ولایت فقیه، چاپ دوازدهم، تهران: موسسه نشر آثار امام خمینی،
  4. امام خمینی، روح‌الله، 1421ق، کتاب البیع، ج2، چاپ اول، تهران: موسسه نشر آثار امام خمینی،
  5. پیشه فرد، جعفر، 1378، نیم‌نگاهی به احکام حکومتی امام خمینی، روزنامه جمهوری اسلامی 3/4/1378.
  6. توکلی، اسدالله، 1384ش، مصلحت در فقه شیعه و سنی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، چاپ اول،
  7. جمشیدی، محمدحسین، 1377ش، اندیشه سیاسی شهید رابع امام سید محمدباقر صدر، تهران: وزارت امور خارجه، موسسه چاپ انتشارات،
  8. حائری، سیدعلی‌اکبر، ۱۴۱۷ق«منطقة‌الفراغ فی التشریع الاسلامی»، رسالةالتقریب، ش۱۱،
  9. حر عاملی، محمدبن‌حسن، ۱۴۰۸ق. وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة، قم: مکتبة آیةالله العظمی مرعشی نجفی،
  • حرانی، حسن‌بن‌علی‌بن‌شعبه، ، ۱۳۶۳تحف العقول، قم: النشر الاسلامی، چ۲،.
  • حقیقت، صادق، 1394، استنباط و زمان و مکان، مجموعه آثار کنگره بررسی مبانی فقهی امام خمینیe، گروهی از نویسندگان، ج2، قم: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی،
  • حکیم، سیدمحسن، ۱۳۳۶ق منهاج الصالحین، ج۲، نجف اشرف: مطبعة الغری،
  • رحمانی، محمد، 1380، حکم حکومتی در فقه علوی، فقه اهل‌بیت، شماره 28،
  • سبحانی، جعفر، ۱۴۳۰ق، معالم الحکومة، اصفهان: مکتبة الامام امیرالمؤمنین،
  • شهید صدر، سید محمدباقر، 1389ق، اقتصادنا، بیروت، دارالفکر، الطبعة الثالثة،
  • صرامی، سیف الله، 1380، احکام حکومتی و مصلحت از دیدگاه فقه شیعه، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، نشر عبیر
  • صدوق، محمّد بن على بن بابویه‌، 1378، فقیه من لا یحضره الفقیه، موسسه نشر اسلامی، قم،.
  • طباطبایی، سیدمحمدحسین، 1363 ش،ترجمه تفسیر المیزان، محمدباقرموسوی همدانی، قم: انتشارات اسلامی حوزه علمیه قم،
  • طباطبایی، سیدمحمدحسین، ۱۳۹۰ق، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسة اعلمی،.
  • طباطبایی، محمدحسین؛ 1396ق، بررسی‌های اسلامی، قم: دفتر تبلیغات اسلامی، ،
  • طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، ۱۴۱۲ق، عروة الوثقی، قم: انتشارات اسماعیلیان، چ۲،.
  • طوسی، محمدبن‌حسن، ۱۳۹۰ق، النهایة فی مجرد الفقه و الفتوی، بیروت: دارالکتب العربی،.
  • عمید زنجانی، عباسعلی، 1394ش، مصاحبه درباره احکام و منابع فقهی و تحولات زمانی و مکانی، مجموعه آثار کنگره بررسی مبانی فقهی حضرت امام، موسسه نشر آثار.
  • کلینی، محمدبن‌یعقوب، ۱۴۲۹ق، الکافی، قم: دارالحدیث للطباعة و النشر،
  • گرجی، ابوالقاسم، 1369، مقالات حقوقی، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران،
  • مکارم شیرازی، ناصر، ۱۳۸۸، انوار الفقاهة، قم: دارالنشر الامام علی‌بن‌ابیطالب.

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

تماس با ما