نقش حوزه‌های علمیّه در گسترش ارزش ها و آرمان های انقلاب اسلامی (بر اساس نظریه پخش)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

2 دانش آموخته سطح سه حوزه علمیّه همدان، همدان، ایران

چکیده
(زمینه پژوهش:) انقلاب اسلامی ایران، بزرگ‌ترین اتفاق و تحوّل قرن اخیر بوده که به دلیل خاستگاه، نوع شکل‌گیری و قِوام؛ ارزش‌ها و آرمان‌های مخصوص به خود را داشته که اشاعه آن‌ها وظیفه همه نهادهای مرتبط با نظام اسلامی است. چنان که حوزه‌های علمیّه، از خاستگاه‌های انقلاب بوده و در این زمینه نقشی اساسی دارند. (روش و هدف:) کاوش حاضر، با روشی توصیفی تحلیلی و با چارچوب نظریه پخش، به دنبال تبیین نقش حوزه‌های علمیّه در گسترش ارزش‌ها و آرمان‌های انقلاب اسلامی است. (یافته‌ها:) نظام ارتباطی سه‌گانه «حوزه‌های علمیه؛ انقلاب اسلامی؛ ارزش‌ها» در قالب عوامل و انواع پخش، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته و ضمن بررسی واژگان مرتبط، چهار شاخصه انقلاب اسلامی تبیین گردید: «استقلال و آزادی؛ مردمی بودن؛ فراگیری؛ دفاع از مستضعفان جهان». به دلیل خاستگاه انقلاب اسلامی و ارتباط عمیق حوزه‌های علمیّه و روحانیّت با مردم، گسترش ارزش‌ها و آرمان‌های انقلاب اسلامی، نیازمند استمرار نقش‌آفرینی حوزه‌های علمیّه است. (نتایج:) کاوش‌ها نشان داد که تداوم نقش‌آفرینی، در گرو الزامات شناختی، رفتاری و ابزاری ویژه‌ای بوده و طرح‌ریزی در سه ساحت مواجهه حوزه با «خود، مردم و بیگانگان» ضروری است. در بعُد درونی حوزه، «آگاهی به مسائل روز، نوآوری و آینده‌نگری» و «تعلیم و تربیت طلاب اندیش‌مند و ولایت‌مدار» ضروری بوده و در ساحت بیرونی، «مردم‌گرایی»، «نقش‌آفرینی فرهنگی، سیاسی و اجتماعی» و «پاسداشت شعائر اسلامی و انقلابی» و نیز، «استکبار ستیزی و نفی سلطه بیگانگان» مورد توجه قرار می‌گیرد. (نوآوری:) تبیین رابطه حوزه‌های علمیّه در زمینه گسترش ارزش‌های انقلاب اسلامی، با نگاهی آینده‌نگر و در قالب نظریه پخش، از نوآوری‌های پژوهش حاضر تلقّی می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The role of seminaries in spreading the values and ideals of the Islamic revolution (based on diffusion theory)

نویسندگان English

Mohammad Mahdi Hajilouei Moheb 1
Roghaye Khalili 2
1 Assistant Professor at Bu-Ali Sina University
2 Graduated from the three seminaries of Hamedan
چکیده English

(Field of research:) The Islamic Revolution of Iran was the biggest event and transformation of the last century, which due to its origin, type of formation and consistency; It has its own values and ideals, the spreading of which is the duty of all institutions related to the Islamic system. As the seminaries are one of the origins of the revolution and have a fundamental role in this field.
(Method and purpose:) The present study, with a descriptive analytical method and with the framework of diffusion theory, seeks to explain the role of seminaries in spreading the values and ideals of the Islamic Revolution.
(Findings:) The threefold communication system of "theological fields; Islamic Revolution; "values" in the form of broadcasting factors and types were examined and analyzed, and while examining related words, four indicators of the Islamic revolution were explained: "independence and freedom; being popular; inclusiveness; Defending the oppressed of the world". Due to the origin of the Islamic Revolution and the deep connection between the seminaries and the clergy with the people, the expansion of the values and ideals of the Islamic Revolution requires the continuation of the role of the seminaries.
(Results:) The researches showed that the continuity of role-playing depends on special cognitive, behavioral and instrumental requirements and it is necessary to plan in the three fields of encountering the domain with "self, people and strangers". In the internal dimension of the field, "awareness of current issues, innovation and foresight" and "education and training of thoughtful and province-oriented students" are necessary, and in the external field, "populism", "creating a cultural role, political and social" and "protecting Islamic and revolutionary rituals" as well as "anti-arrogance and negation of foreign domination" are taken into consideration.

کلیدواژه‌ها English

Islamic revolution
seminaries
values
ideals
diffusion theory
  1. قرآن کریم
  2. اباذری، عبدالرحیم. (۱۳۸۹). تبارنامه­ی حوزه و روحانیت از صدر اسلام تا پهلوی. قم: انتشارات سلمان فارسی.
  3. ابن فارس، احمد. (1404). معجم المقاییس اللغه، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
  4. ابن منظور ، محمدبن مکرم. (1414). لسان العرب. چاپ سوم، بیروت: دار الصادر.
  5. آرنت، هانا. (1361). انقلاب. ترجمه­ی عزت ‏الله فولادوند، تهران: خوارزمى.
  6. ازغندی، علیرضا. (1379). تاریخ تحوّلات سیاسی و اجتماعی ایران، تهران: سمت.
  7. جعفری تبریزی، محمد تقی. (1398). ترجمه و تفسیر نهج البلاغه، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
  8. جعفریان، رسول. (1385). جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی-سیاسی ایران؛ از روی کار آمدن محمدرضا شاه تا پیروزی انقلاب اسلامی، قم: بی­نا.
  9. جمشیدى، محمدحسین. (1377). اندیشه­ی سیاسى شهید رابع سید محمدباقر صدر. تهران: دفتر مطالعات سیاسى و بین‌المللى.
  10. جمعی از نویسندگان. (1365). دائره المعارف تشیع، تهران: بنیاد فرهنگی طاهر.
  11. جوادی آملی، عبد الله. (1386). تفسیر تسنیم، قم: نشر اسراء.
  12. حسینی خامنه­ای، سید علی. (1375). حوزه و روحانیت در آئینه­ی رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج1، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
  13. حسینی خامنه­ای، سید علی. (1386)، حوزه و مدیریّت تحول (سخنرانی آذرماه 1386)، قم: معاونت پژوهشی حوزه­ی علمیّه­ی قم.
  14. دفتر مقام معظم رهبری. (1377)، حدیث ولایت: مجموعه رهنمودهای مقام معظم رهبری: از ارتحال تا اربعین امام خمینی (رحمت­الله علیه)، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
  15. دهخدا، علی اکبر. (1377). لغت­نامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
  16. صاحبی، محمدجواد. (1364). مناسبات دین و فرهنگ در جامعه ایران. چاپ اول، تهران: طبع و نشر.
  17. عیوضى، محمد رحیم. (1391). درآمدى تحلیلى بر انقلاب اسلامى ایران. چاپ نوزدهم، قم: دفتر نشر معارف.
  18. فارسون، مسیح ؛ مهرداد مشایخی. (1387). فرهنگ سیاسی در جمهوری اسلامی ایران، ترجمه­ی معصومه خالقی، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
  19. قرشی، سید علی اکبر. (1371). قاموس قرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  20. کاظمی، مهدی ؛ شریف­زاده، فتاح. (1378). مدیریت و فرهنگ سازمانی. چاپ اول، تهران: قومس.
  21. کلینی، محمد بن یعقوب. (1377). الکافی، بیروت: منشورات الفجر.
  22. کوزر، لوئیس ؛ روزنبرگ، برنارد. (1393). نظریه­های بنیادی جامعه شناسی، ترجمه فرهنگ ارشاد، تهران: نشر نی.
  23. لاریجانی، اسماعیل. (1388). انقلاب اسلامی و اولویتهای آن، بی­نا: خادم الرضا.
  24. مجلسی، محمد باقر (1403). بحارالانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار(علیهم اسلام)، چاپ دوم. بیروت: دار احیات التراث العربی.
  25. محمدی، منوچهر. (1374). انقلاب اسلامی ایران در مقایسه با انقلاب فرانسه و روسیه، چاپ دوم، تهران: مؤلف.
  26. مطهری، مرتضی. (1377). مجموعه ‏آثار شهید مطهری. تهران: انتشارات صدرا.
  27. مطهری، مرتضی. (1386). آینده­ی انقلاب اسلامی ایران (مجموعه­ی سخنرانی و مصاحبه)، قم: صدرا.
  28. معین، محمد. (1386). فرهنگ فارسی معین. تهران: زرین (نگارستان کتاب).
  29. موسوی خمینی، سید روح الله. (1369)، صحیفه­ی انقلاب، وصیت­نامه امام خمینی، سازمان چاپ و انتشارات.
  30. موسوی خمینی، سید روح الله. (1378)، صحیفه­ی امام، تهران: مؤسسه­ی تنظیم و نشر آثار امام خمینی(رحمت­الله علیه).
  31. موسوی خمینی، سید روح الله. (1376). منشور روحانیّت (پیام 13/12/1367)، تهران: مؤسسه­ی تنظیم و نشر آثار امام‌خمینی(رحمت­الله علیه).
  32. نوری، داود. (1389). شیعیان لبنان: وضعیّت سیاسی- اجتماعی پس از انقلاب اسلامی، قم: مؤسسه­ی شیعه شناسی.
  33. هانتینگتون، ساموئل. (1370). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی، ترجمه­ی محسن ثلاثی،تهران: نشر علم.
  34. برزگر، ابراهیم. (1382). نظریه پخش و انقلاب اسلامی.  فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، دوره 5، شماره 8، صص 73-39.
  35. پناهی، محمد حسین. (1379). بررسی زمینه­ها و اهداف انقلاب اسلامی ایران بر اساس شعارهای انقلاب، فصلنامه­ی علوم اجتماعی، دانشگاه علامه، پاییز و زمستان، شماره­ی11و12، صص84-63.
  36. حسینی، سیدمحمد صادق ؛ برزگر، ابراهیم. (1392). نظریه پخش و بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر عربستان سعودی، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال دهم، شماره 33، صص 188-173. 
  37. طارمی­راد، حسن. (1389)، مدخل حوزه؛ دانشنامه­ی جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: بنیاد دائره المعارف اسلامی.
  38. محمود اوغلی، رضا. (1395). انقلاب اسلامی و مولفه­های تاثیرگذار منطقه­ای آن، دوفصلنامه مطالعات بیداری اسلامی، سال پنج، شماره9، 45-65.
  39. یزدانی، عنایت­الله ؛ آقا حسینی، علیرضا ؛ شیخون، احسان. (1391). بررسی ابزارها و شیوه­های صدور ارزش­های انقلاب اسلامی ایران با تأکید براندیشه­های امام خمینی (ره)، فصلنامه­ی پژوهش­های انقلاب اسلامی انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران، سال اول، شماره­ی اول، صص247-278.