تحلیل تطبیقی عملکرد قوه مجریه با شاخص‌های دولت مطلوب انقلابی در بیانات مقام معظم رهبری (مطالعه موردی: دولت‌های پنجم تا سیزدهم، 1368-1403)

آرام, محمدرضا; میرشجاعان حسینی, فاطمه سادات

تحلیل تطبیقی عملکرد قوه مجریه با شاخص‌های دولت مطلوب انقلابی در بیانات مقام معظم رهبری (مطالعه موردی: دولت‌های پنجم تا سیزدهم، 1368-1403)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمدرضا آرام ¹

فاطمه سادات میرشجاعان حسینی ²

¹ استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

² کارشناسی علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

این پژوهش به بررسی و تطبیق دیدگاه‌های مقام معظم رهبری در خصوص دولت تراز انقلاب اسلامی، با عملکرد دولت‌های بعد از جنگ تحمیلی می‌پردازد. عمده این ارزیابی‌ها در بیانات مقام معظم رهبری در آخرین دیدارهای رسمی با دولت‌ها و دیدارهای رمضانی به تصریح بیان شده است. مسأله اصلی پژوهش این است که کدام دولت‌ها از منظر مقام معظم رهبری به دولت تراز انقلاب اسلامی نزدیکتر شده‌اند. در پاسخ به این مسأله، پژوهش حاضر با مطالعه کیفی به تحلیل بیانات مقام معظم رهبری پرداخته و با استفاده از مدل سوات ضمن ارزیابی مقام معظم رهبری از دولت‌ها و مقایسه آنها با یکدیگر، تصویری روشن از انتظارات ایشان در مدیریت اجرایی کشور ارائه می‌دهد. هدف پژوهش، استخراج شاخص‌های مورد نظر مقام معظم رهبری در ارزیابی عملکرد دولت‌ها، تبیین نقاط قوت و ضعف هر دوره، و ترسیم معیارهای مطلوب حکمرانی از منظر ایشان است. با تحقق این هدف می‌توان میزان انطباق دولت‌های بعد از جنگ را با شاخصه‌های دولت انقلابی دریافت و به هر یک امتیازی منصفانه داد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مقام معظم رهبری با رویکردی جامع، هر دولت را بر اساس میزان پایبندی به ارزش‌های انقلاب ، عدالت‌خواهی، مردمی بودن، کارآمدی، استقلال، توجه به محرومان و حرکت در مسیر گفتمان انقلاب مورد ارزیابی قرار داده‌اند. در این میان برخی از دولت‌ها به دولت تراز انقلاب اسلامی نزدیکتر شده‌اند و الگوی دیگر دولت‌ها به حساب می‌آیند و برخی دولت‌ها از آرمان دولت تراز انقلاب اسلامی فاصله گرفته و مایه عبرت آیندگان هستند.

کلیدواژه‌ها

مقام معظم رهبری

قوه مجریه

رئیس جمهور

دولت انقلابی

ارزیابی عملکرد

موضوعات

اندیشه های سیاسی مقام معظم رهبری

عنوان مقاله English

Comparative Analysis of the Performance of the Executive Branch with the Indicators of the Ideal Revolutionary Government in Ayatollah Khamenei's Statements (Case Study: Fifth to Thirteenth Governments, 1989-2024)

نویسندگان English

mohammadreza aram ¹

Fatemeh Sadat Mirshojaan Hosseini ²

¹ Assistant Professor, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.

² Bachelor of Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran

چکیده English

This research examines and compares the Supreme Leader’s views on the Islamic Revolution-level government with the performance of post-war governments. Most of these assessments have been explicitly stated in the Supreme Leader’s statements during his latest official meetings with governments and Ramadan meetings. The main issue of the research is which governments have come closest to the Islamic Revolution-level government from the Supreme Leader’s perspective. In response to this issue, the present research analyzes the Supreme Leader’s statements through a qualitative study and, using the SWOT model, evaluates the Supreme Leader’s governments and compares them with each other, providing a clear picture of his expectations in the country’s executive management. The research aims to extract the indicators desired by the Supreme Leader in evaluating the performance of governments, explain the strengths and weaknesses of each period, and outline the desirable governance criteria from his perspective. By achieving this goal, it is possible to understand the degree to which post-war governments conform to the characteristics of a revolutionary government and give each one a fair score. The findings of the research show that the Supreme Leader, with a comprehensive approach, has evaluated each government based on the level of adherence to the values of the revolution, seeking justice, being popular, efficiency, independence, attention to the disadvantaged, and moving along the path of the revolutionary discourse. Among them, some governments have become closer to the Islamic Revolution-level government and are considered a model for other governments, while some governments have distanced themselves from the ideal of the Islamic Revolution-level government and are a lesson for future governments.

کلیدواژه‌ها English

Ayatollah Khamenei

Executive Branch

President

Revolutionary Government

Performance Evaluation

1. اکبری، ذاکر (1401). «ویژگی ها و کارکردهای دولت اسلامی از منظر مقام معظم رهبری».فصلنامه فرهنگ پژوهش، دوره15، شماره 51: 66-39.

2. بزمی حاجی خواجه لو، علی و طاهری، عباس(1400). «مبانی دولت اسلامی-ایرانی در اندیشه امام خامنه‌ای (مدظله العالی)»، فصلنامه حکمرانی متعالی، سال2، شماره 5: 76-49.

3. بهمئی، سجاد و عامری گلستانی، حامد و اکبرزاده، فریدون و کریمی فرد، حسین (1399). «بررسی عملکرد دولت اصلاحات بر اساس شاخص های حکمرانی خوب»، فصلنامه پژوهش‌های سیاسی و بین‌المللی. دوره 11. شماره 45. 370-392.

4. پورعزت، علی‌اصغر و سیدرضائی، یعقوب(1396). ارزشیابی عملکرد دولت و حکومت. تهران: انتشارات سمت.

5. ترابی،یوسف و پیروزفر، مهدی(1397). «دولت مطلوب و کارآمد اسلامی در سپهر اندیشه مقام معظم رهبری» .فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی.دوره 12. شماره43 .26-3 .

6. جاویدی، رقیه و بهروزی لک، غلامرضا (1395). «شاخص های نظام سیاسی مطلوب از دیدگاه امام خمینی(ره) و آیت الله خامنه ای.».فصلنامه سیاست متعالیه.سال 4. شماره13. 102-83.

7. صادقی، الهه و موحدی، سمانه(1402). «مبانی و شاخص‌های دولت اسلامی از منظر آیت الله خامنه‌ای.».فصلنامه دولت پژوهی.سال 9. شماره 33. 222-195.

8. علی اکبری رنانی، علیرضا و ترابی کلاته قاضی، علی (1403). «حرکت درونی، بیرونی و عمومی، مبنای ارزیابی دولت ها در نگاه امام خامنه‌ای» .نشریه مدیریت اسلامی. سال 32 .شماره3 .103-135.

9. فوزی، یحیی(1399). تحولات سیاسی-اجتماعی در جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات سمت.

10. فیض، داود (1389). تحلیل استراتژیک جایگاه پژوهش‌های کیفی در کشور و ارائه استراتژی‌هایی جهت توسعه آن با استفاده از مدل سوات، فصلنامه علمی راهبرد، دوره 18، شماره 54. 185-169.

11. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران همراه با نظرات تفسیری شورای نگهبان(1396-1359) (1397). تهیه و تنظیم: محمد فتحی، کاظم کوهی اصفهانی، تهران: پژوهشکده شورای نگهبان.

12. کشاورز، محسن و عرب اسدی، حسین (1400). ارکان دولت اسلامی در منظومه فکری مقام معظم رهبری (حفظه الله). فصلنامه حکمرانی متعالی.دوره 2. شماره 5. 96-77.

13. لطیفی پاکده، لطفعلی(1387). «عملکرد دولت احمدی نژاد: قوتها و ضعفها». فصلنامه پیام. شماره 89. 144-130 .

14. نجفی سیار، رحمان و نیکونهاد، ایوب(1399). «شاخصه ‌های حکمرانی مطلوب «دولت تراز» انقلاب اسلامی، مطابق با بیانیه گام دوم».فصلنامه مطالعات بین رشته‌ای دانش راهبردی. سال 10. شماره41. 200-173.

15. هاشمی، سید محمد (1403). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات میزان.

16. دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت(01/06/1369) قابل دسترسی در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2343

17. دیدار رئیس جمهور و هیأت دولت(31/05/1371) قابل دسترسی در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=17096

18. مراسم تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری(12/05/1372) قابل دسترسی در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2678

19. دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیأت دولت با رهبر انقلاب (09/06/1373) قابل دسترسی در: https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=17356

20. آخرین دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیأت دولت ششم (09/05/1376) قابل دسترسی در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2846

21. دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیأت دولت(02/06/1376) قابل دسترسی در:

https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2850